Przepisy karne a posiadanie broni palnej w Polsce

Posiadacz pozwolenia na broń w Polsce jest traktowany jako osoba uprzywilejowana, ale jednocześnie obarczona znaczną odpowiedzialnością za przestrzeganie obowiązujących przepisów. Niedochowanie zasad określonych w Ustawie o Broni i Amunicji (UoBiA) wiąże się z poważnymi konsekwencjami — choć grożą za to najczęściej kary porównywalne z mandatami za wykroczenia drogowe, to z punktu widzenia właściciela broni może to oznaczać poważne komplikacje, w tym cofnięcie pozwolenia. W praktyce nawet chwilowy błąd, nieostrożność czy lekceważenie zasad bezpieczeństwa może przekreślić wieloletnią bezproblemową historię osoby legitymującej się pozwoleniem. To szczególnie bolesne dla pasjonatów strzelectwa, dla których broń stanowi istotną część życia i hobby.

W praktyce organ wydający pozwolenia, czyli Wojewódzkie Policje (WPA), są bardzo restrykcyjne i niechętne zwiększaniu liczby osób z dostępem do broni palnej. Co roku setki osób tracą swoje pozwolenia z powodu naruszeń przepisów lub nieodpowiedzialnego zachowania. Dlatego każda osoba posiadająca pozwolenie musi być szczególnie wyczulona na wszystkie obowiązujące przepisy, procedury przechowywania, transportu i używania broni. Zasady te są nie tylko formalnościami, ale realnym fundamentem bezpieczeństwa publicznego i stabilności prawa posiadania broni.

Warto podkreślić, że nawet drobne wykroczenia, jak np. nieodpowiednie zabezpieczenie broni lub niezgodne z prawem jej noszenie, mogą skutkować nie tylko karą finansową, ale również cofnięciem pozwolenia oraz konsekwencjami prawnymi. Osoby z pozwoleniem muszą więc traktować swoje uprawnienia z najwyższą powagą, aby uniknąć permanentnej utraty możliwości legalnego posiadania broni i rozstania się z pasją, która często stanowi ważny element ich życia. W ten sposób można zapobiegać niepotrzebnym dramatom, a jednocześnie dbać o bezpieczeństwo swoje i innych.

Art.2 Ustawy o Broni i Amunicji:

Art.2. Poza przypadkami określonymi w ustawie nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku II OSK 1945/12:

Posiadanie i używanie broni palnej stanowi w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawo do posiadania broni nie należy do praw jednostki gwarantowanych w Konstytucji RP, nie ma charakteru prawa podmiotowego. Skoro są obostrzenia, to są też kary. W zależności od stopnia przewinienia, prawo przewiduje od lekkich (grzywna) do bardzo surowych (do 10 lat więzienia w przypadku wyrobu broni) środków odstraszających. Dodatkowo, co nie pozostaje bez znaczenia, skazanie oznacza eliminację z grona osób uprawnionych do posiadania pozwolenia na broń palną.

Art. 263. Kodeksu Karnego

Art. 263. § 1. Kto bez wymaganego zezwolenia wyrabia broń palną albo amunicję lub nią handluje, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 2. Kto bez wymaganego zezwolenia posiada broń palną lub amunicję, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 3. Kto, mając zezwolenie na posiadanie broni palnej lub amunicji, udostępnia lub przekazuje ją osobie nieuprawnionej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 4. Kto nieumyślnie powoduje utratę broni palnej lub amunicji, która zgodnie z prawem pozostaje w jego dyspozycji, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Komentarz

Art. 263. § 1. KK

Artykuł nie dotyczy jedynie produkowania broni palnej w rozumieniu potocznym (fabryka, taśmowo schodzące z niej karabiny). UoBiA zabrania także (w Art. 6.) dokonywania przeróbek broni, uznając przeróbki za „wyrób broni”. W sprzedaży są dostępne elementy umożliwiające np. zmianę zwykłego pistoletu Glock w broń samoczynną. Montaż takiego elementu może się skończyć surowym wyrokiem. Przerabiając broń należy mieć świadomość, czy wprowadzane przez nas zmiany mieszczą się w dozwolonym katalogu. W sytuacji spornej rozsądne jest skorzystanie z usług rusznikarza: poprawi broń zgodnie z prawem.

Sprzedaż broni lub amunicji także bywa niebezpieczna. Jest oczywiste, że posiadacze pozwoleń kupują i sprzedają broń, często dokonując tych czynności wielokrotnie w ciągu roku przy weryfikacji swoich kolekcji lub zmiany uprawianej dyscypliny. Jednak jeśli zaczyna to być regularne, a dodatkowo osiągamy na tej podstawie dochód, może to budzić wątpliwości nadgorliwych organów. Znane są przypadki strzelców, którzy mieli nieprzyjemności nawet za ograniczoną sprzedaż amunicji, która jednak stanowiła dla nich dochód.

Art. 263. § 2. KK

Artykuł może dotknąć także posiadaczy pozwoleń. Wystarczy, że w naszym posiadaniu znajdzie się jeden nabój innego kalibru niż mamy w pozwoleniu. Jeśli nie mamy pozwolenia na broń bocznego zapłonu (co dotyczy np. myśliwych, czy coraz częściej zwykłych kolekcjonerów, którzy mają trudności na egzaminie w WPA z tego kalibru), a kontrola wykaże choć jedną sztukę amunicji bocznego zapłonu, prokurator oskarży nas właśnie z tego paragrafu.

Mając to na uwadze, po każdej wizycie na strzelnicy warto się upewnić, że nie wpadł nam do torby przypadkowo nabój kolegi. To ważna uwaga także dla osób robiących dopiero uprawnienia: nie warto się połakomić na zabranie naboju „na pamiątkę” podczas szkolenia. Wykrycie kontrabandy przez Policję (co się zdarza) zamknie drogę do uzyskania pozwolenia na długie lata.

Art. 263. § 3. KK

Artykuł nie może być zastosowany do przekazywania broni na strzelnicy, bo tam każdy może wziąć broń do ręki, nawet nie posiadając pozwolenia — zatem na strzelnicy nie ma osób „nieuprawnionych” (poza nietrzeźwymi). Również krótkotrwałego „pokazania” innej osobie broni poza strzelnicą nie można uznać za „przekazanie”. Przekazywanie lub udostępnienie musi wiązać się z utratą kontroli nad bronią i celowym oddaniem jej we władanie drugiej osoby. Nie jest więc karalne chwilowe oddanie broni palnej lub amunicji osobie nieuprawnionej do jej posiadania, gdy celem udostępniającego lub przekazującego jest wyłącznie chęć jej okazania lub też gdy w trakcie odbywającego się zgodnie z przepisami strzelania na strzelnicy (np. w trakcie zawodów) osoba do tego upoważniona przekazuje broń osobie niemającej zezwolenia na posiadanie broni, czyniąc to wyłącznie w celu sportowym.

Art. 263. § 4. KK

Artykuł sprawia sporo kłopotów „zapominalskim”. Regularnie w mediach pojawiają się informacje o zagubionej, czy zostawionej w środkach komunikacji broni. Największą karą za takie przewinienie jest długotrwała utrata pozwolenia, która przy kreatywności niektórych WPA może trwać praktycznie bez końca. Niektóre WPA nie uznają przedawnień pewnych typów przestępstw, mogących świadczyć o wadzie charakteru sprawcy nawet po przedawnieniu, na co niestety przystał NSA w orzeczeniu II OSK 1683/13 NSA.

Art. 50. i 51. Ustawy o Broni i Amunicji

Art 50.

Art.50. Kto porzuca broń palną lub amunicję, która pozostaje w jego dyspozycji, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Art 51.

Art. 51.1. Kto bez wymaganej rejestracji posiada broń pneumatyczną albo zbywa osobie nieuprawnionej broń pneumatyczną albo miotacz gazu obezwładniającego lub narzędzie albo urządzenie, którego używanie może zagrażać życiu lub zdrowiu, podlega karze aresztu albo grzywny.

2. Tej samej karze podlega, kto:
1) nie dopełnia obowiązku rejestracji broni albo obowiązku zdania broni i amunicji do depozytu;
2) nie dopełnia obowiązku zawiadomienia Policji o utracie lub zbyciu innej osobie broni i amunicji do tej broni;
3) posiadając pozwolenie na broń lub posiadając broń podlegającą rejestracji, która nie wymaga pozwolenia na broń, nie dopełnia obowiązku pisemnego zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca stałego pobytu;
4) nosi broń, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowych albo środka zastępczego;
5) przywozi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej broń lub amunicję bez wymaganego zaświadczenia właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej lub nie dopełnia obowiązku pisemnego zgłoszenia przywozu broni lub amunicji przy przekraczaniu granicy;
5a) wywozi za granicę, do państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej, broń lub amunicję bez zgody właściwego organu Policji lub zaświadczenia zastępującego pozwolenie na broń oraz uprawniającego do wywozu broni;
5b) przywozi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa członkowskiego Unii Europejskiej albo wywozi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa członkowskiego Unii Europejskiej broń palną lub amunicję, bez zgody przewozowej lub uprzedniej zgody przewozowej;
5c) przywozi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z państwa członkowskiego Unii Europejskiej inną broń niż broń palna, bez wymaganego zaświadczenia właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej;
5d)wywozi z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa członkowskiego Unii Europejskiej inną broń niż broń palna bez zgody właściwego organu Policji;
6) narusza zakaz przesyłania broni lub amunicji za pośrednictwem podmiotów innych niż operatorzy świadczący usługi pocztowe;
7) przechowuje oraz nosi broń i amunicję w sposób umożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych;
8) przewozi broń lub amunicję środkami transportu publicznego, nie spełniając warunku prawidłowego zabezpieczenia broni i amunicji;
9) przewozi broń i amunicję w kabinie pasażerskiego statku powietrznego, nie będąc osobą do tego upoważnioną na podstawie odrębnych przepisów;
10) nosi broń, naruszając ograniczenie lub wykluczenie możliwości jej noszenia określone przez właściwy organ Policji w pozwoleniu na broń, albo nosi broń, naruszając zakaz jej noszenia wprowadzony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych;
11) używa w celach szkoleniowych lub sportowych broni zdolnej do rażenia celów na odległość poza strzelnicami;
12) narusza przepisy regulaminu określającego zasady zachowania bezpieczeństwa na strzelnicy;
13) nie dopełnił obowiązku zwrotu legitymacji osoby dopuszczonej do posiadania broni, legitymacji posiadacza broni, karty rejestracyjnej broni lub Europejskiej karty broni palnej;
14) nie przekazuje komendantowi wojewódzkiemu Policji właściwemu ze względu na miejsce polowania, imprezy sportowej lub rekonstrukcji historycznej pisemnej informacji o planowanej dacie i miejscu polowania, imprezy sportowej lub rekonstrukcji historycznej z udziałem cudzoziemców oraz przybliżonej liczbie uczestników biorących w nich udział.

3. Kto posiada broń, nie mając przy sobie:
1) legitymacji posiadacza broni lub Europejskiej karty broni palnej albo innego dokumentu upoważniającego do posiadania broni,
2) legitymacji osoby dopuszczonej do posiadania broni i świadectwa broni, podlega karze grzywny.

4. W razie popełnienia wykroczeń, o których mowa w ust. 1 i 2, można orzec przepadek broni i amunicji, chociażby przedmioty te nie stanowiły własności sprawcy.
5. Orzekanie w sprawach, o których mowa w ust. 1–4, następuje w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Podsumowanie